Aktualności

Uzbrojony napastnik - jak reagować? Poznaj zasadę 4U

12.10.2026

Atak w szkole, placówce medycznej, urzędzie czy innym miejscu pracy może wymagać natychmiastowej reakcji. Co zrobić, gdy zauważysz zagrożenie? Kiedy uciekać, kiedy się ukryć i co oznacza ostatni krok - „Udaremnij atak”?

W krótkim filmie Bogdan Malinowski - Trener samoobrony i reagowania na agresję, przedstawia zasadę 4U: Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, Udaremnij atak. Materiał pomaga zapamiętać najważniejsze wskazówki dotyczące ochrony życia w sytuacji zagrożenia ze strony uzbrojonego napastnika.

 

 

Czym jest zasada 4U?

Zasadę 4U opracowało Centrum Prewencji Terrorystycznej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Kampania przedstawia zalecenia dotyczące zapobiegania zagrożeniom i zachowania podczas ataku.

Cztery hasła porządkują możliwe działania. Nie oznaczają jednak, że w każdej sytuacji trzeba wykonać wszystkie cztery kroki. Jeśli możesz bezpiecznie uciec, oddal się od zagrożenia. Ukrycie jest rozwiązaniem wtedy, gdy ucieczka jest niemożliwa lub zbyt niebezpieczna. Fizyczne przeciwstawienie się napastnikowi to ostateczność, gdy nie możesz uciec ani się ukryć, a konfrontacja jest nieunikniona.

1. Uważaj - zauważ zagrożenie/ zauważaj sygnały zagrożenia

Pierwsze U zaczyna się jeszcze przed atakiem. Zwracaj uwagę na konkretne słowa, zachowania i zdarzenia, które mogą wskazywać na niebezpieczeństwo.

Zapowiedź skrzywdzenia ludzi, groźba użycia broni czy informacja o planowanym ataku wymagają reakcji. Nie próbuj samodzielnie sprawdzać zamiarów osoby, która grozi. Przekaż posiadane informacje właściwym osobom lub Policji.

Zachowaj przy tym rozwagę. Sam wygląd, zainteresowania czy odmienność w zachowaniu która Was dzieli lub cię szokuje, nie świadczą o zamiarze przemocy. Odróżniaj własne obserwacje od plotek i nie przedstawiaj przypuszczeń jako potwierdzonych faktów.

Tak rozumiane „Uważaj” pomaga rozwijać świadomość sytuacyjną: zauważać istotne informacje, rozumieć ich znaczenie i przewidywać możliwy rozwój wydarzeń.

Jeżeli sytuacja wskazuje na zagrożenie wymagające pilnej interwencji, dzwoń pod 112. Nie trzeba czekać, aż rozpocznie się atak.

2. Uciekaj - oddal się od niebezpieczeństwa

Jeśli dochodzi do ataku i możesz bezpiecznie opuścić zagrożone miejsce, nie zwlekaj - uciekaj.

Nie podchodź do źródła strzałów, wybuchu czy przemocy, żeby sprawdzić, co się dzieje. Wybierz drogę, która pozwala oddalić się od napastnika. Nie wracaj na miejsce zdarzenia. Nie rób zdjęć, nie filmuj.

Jeśli możesz zrobić to bez zwiększania zagrożenia, ostrzegaj mijane osoby, aby nie szły w stronę niebezpieczeństwa.

Po dotarciu w bezpieczne miejsce powiadom służby. Podaj lokalizację i opisz to, co rzeczywiście widziałeś lub słyszałeś. Odpowiadaj na pytania operatora numeru 112.

3. Ukryj się - gdy bezpieczna ucieczka nie jest możliwa

Nie każda droga wyjścia będzie bezpieczna. Jeśli ucieczka jest niemożliwa albo wymagałaby wejścia w obszar zagrożenia, ukryj się.

W budynku poszukaj pomieszczenia, które można zamknąć. Zamknij drzwi, zgaś światło i, jeśli to możliwe, zabarykaduj wejście. Odsuń się od drzwi i okien.

Wycisz telefon. Pamiętaj również o wyłączeniu wibracji, które mogą zdradzić miejsce ukrycia. Zachowuj się cicho.

Powiadom służby, jeśli możesz zrobić to bez ujawnienia swojej obecności i zwiększania zagrożenia. Stosuj się do poleceń operatora i interweniujących funkcjonariuszy.

4. Udaremnij atak - ostateczność w obronie życia

Ostatnie U dotyczy sytuacji, w której nie możesz uciec ani się ukryć, a konfrontacja z napastnikiem jest nieunikniona.

To wskazówka dotycząca obrony życia, a nie zachęta do szukania napastnika lub podejmowania ryzykownej interwencji. Zalecenia kampanii 4U wskazują w tej sytuacji na zdecydowane działanie, wykorzystanie zaskoczenia i współpracę z innymi osobami.

Masz prawo się bronić. Art. 25 § 1 Kodeksu karnego przewiduje, że odpieranie bezpośredniego, bezprawnego zamachu na dobro chronione prawem w granicach obrony koniecznej nie jest przestępstwem. Możesz chronić zarówno siebie, jak i inną osobę.

Prawo do obrony nie oznacza jednak dowolności. Znaczenie mają okoliczności ataku i sposób obrony. Przepis wskazuje, że zastosowanie sposobu obrony niewspółmiernego do niebezpieczeństwa zamachu może stanowić przekroczenie jej granic. Obrona służy odparciu zagrożenia - nie odwetowi po jego zakończeniu.

Warto też odróżnić zalecenie bezpieczeństwa od warunku prawnego: art. 25 § 1 nie uzależnia prawa do obrony koniecznej od wcześniejszej próby ucieczki. W zasadzie 4U ucieczka i ukrycie mają pierwszeństwo jako sposoby ograniczania ryzyka dla życia.

Co powiedzieć, dzwoniąc pod 112?

W sytuacji nagłej najważniejsze jest przekazanie informacji umożliwiających skierowanie pomocy. Z bezpiecznego miejsca podaj:

• miejsce zdarzenia - adres i nazwę placówki, jeśli je znasz;

• co się dzieje i na czym polega zagrożenie;

• informacje o napastniku i broni, jeśli je posiadasz;

• informacje o osobach rannych, jeśli o nich wiesz.

Nie zgaduj. Jeśli czegoś nie widziałeś albo nie możesz potwierdzić, zaznacz to wyraźnie. Odpowiadaj na pytania operatora i wykonuj jego polecenia.

Obejrzyj film i porozmawiaj o bezpieczeństwie zespołu. Porozmawiaj w domu z rodziną, dziećmi.

W filmie Bogdan Malinowski omawia wszystkie cztery U. To dobry punkt wyjścia do rozmowy w szkole, placówce medycznej, urzędzie lub firmie.

Czy pracownicy wiedzą, jak zgłosić zagrożenie? Czy znają drogi ewakuacji? Czy wiedzą, jak wezwać pomoc i współpracować w sytuacji przemocy?

Sama znajomość hasła nie zastępuje przygotowania. Potrzebne są jasne procedury, dostępne wsparcie i ćwiczenie odpowiednich reakcji.

Malinowski & Partners - P&M GROUP działa na rynku od 2005 roku. Wspieramy szpitale, placówki POZ, szkoły, sądy, administrację, instytucje pomocy społecznej oraz firmy w przygotowaniu pracowników do zapobiegania agresji i reagowania na zagrożenia. Łączymy rozpoznawanie sygnałów zagrożenia, komunikację i deeskalację z samoobroną oraz stosowaniem przymusu bezpośredniego - tam, gdzie pozwalają na to przepisy. Pomagamy również zadbać o powrót do równowagi po trudnym zdarzeniu.

 

Skontaktuj się z nami - ustalimy zakres i wariant szkolenia odpowiadający potrzebom Twojej organizacji.

Masz wątpliwości, nie wiesz od czego zacząć? Zadzwoń, porozmawiaj, doradzimy co wybrać.

tel. +48 22 253 32 74
e-mail: biuro@pmgroup.pl

 

 

Źródła

• MSWiA - kampania „4U: Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, Udaremnij atak”

• Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW - poradnik prewencji terrorystycznej

• MSWiA - kiedy dzwonić pod numer alarmowy 112

• Kodeks karny - art. 25, obrona konieczna

 

Zapytaj o szczegóły szkolenia

Powrót